Steam Machine: Chẳng cần cố gắng cũng đủ gây bão

Khi tin tức về Steam Machine được hồi sinh rộ lên, hàng ngàn tín đồ gaming đã nhanh chóng đặt niềm tin vào sự xuất hiện của nó. Họ hào hứng chào đón Steam Machine như bước chân tái xuất của một “cuộc chiến console” tưởng chừng đã chết giữa thời đại này. Báo chí cũng không bỏ lỡ cơ hội, mở ra những cuộc tranh luận về thời điểm quay trở lại của Steam Machine và liệu nó có đủ sức tạo ra dấu ấn lớn trên thị trường vốn quá đông đúc không.

Nhưng mình nghĩ Steam Machine không cần phải “chiến đấu” theo cách truyền thống để trở nên cạnh tranh. Lý do là mình không cho rằng nó phải làm gì quá đặc biệt để dần làm lung lay cơ cấu console vốn đang già cỗi, chỉ cần Steam Machine tồn tại là đủ rồi.

Thị trường console hiện nay có thể nói là đang ở thời điểm “vàng” để có một cú chuyển mình lớn. Nintendo thì vẫn giữ phong cách riêng với Switch 2 – một hiện tượng vượt xa những gì ta từng chứng kiến trước đó, có khả năng “gánh team” cho dòng Switch cũ vốn quá khủng khiếp và phục vụ người hâm mộ trung thành của Nintendo.

Trong khi đó, PlayStation 5 đã vượt mặt Xbox Series X|S và trở thành “đầu tàu” trong cuộc đua console lần này, nhưng mình thấy họ lại không tận dụng tốt đà thăng tiến này. Thay vào đó, những chiến lược chuyển hướng đầu tư ưu tiên vào game live-service lại có phần… chưa hiệu quả, không thu hút đáng kể người chơi mới ngoài hệ sinh thái vốn có. Nói chung, những dự án game hấp dẫn nhất hiện tại không đến từ đội PlayStation nhiều lắm.

Dù vậy, PlayStation vẫn “ăn đứt” Xbox về doanh số bán. Hiện thực này dường như chẳng liên quan nhiều tới thành công thực sự của PlayStation mà lại phản ánh sự thiếu ổn định và thiếu định hướng rõ ràng của Microsoft trong mảng gaming.

Cả PlayStation và Xbox đều đang dần mất “đất” vào tay PC game trong vài năm gần đây. Sony thì chậm chân nhưng cũng đã chuyển hầu hết game mới sang nền tảng PC. Xbox thì đã "to tiếng" về việc mời gọi cộng đồng PC bằng cách phát hành những tựa game lớn đồng thời trên cả Xbox và PC nhằm chiếm lĩnh vị thế trong thế giới PC Gaming. Mới đây, chiến dịch “This is an Xbox” còn khiến người ta đặt câu hỏi: tại sao phải mua Xbox console trong khi PC hay Fire Stick còn tiện lợi hơn? Đây không phải một “điểm cộng” cho Xbox đâu.

Bạn có thể thấy rõ, thị trường console hiện giờ đang rất “mong manh” – chưa kể đến ảnh hưởng của các chính sách thuế quan tại Mỹ có thể khiến giá Steam Machine đội lên, nhưng chắc chắn không gây sốc như khi các nhà sản xuất console truyền thống tăng giá máy. Trong một hệ sinh thái bị chi phối bởi tính độc quyền, PC đang âm thầm trở thành “ông vua” thật sự, và đây là tín hiệu cực lợi cho Steam Machine. Với Steam Machine như một người bạn đồng hành dạng console, sở hữu thư viện game PC đồ sộ, mình nghĩ thị trường console giờ đây có lý do để lo sợ.

Lý do là đa phần những ông lớn đình đám năm nay vẫn chỉ nằm trên PC thôi. Gần đây nhất, Landfall Games và Aggro Crab với tựa game Peak – game multiplayer cực hài hước về leo núi, đã bán được hơn 10 triệu bản tính đến tháng 8/2025. REPO – game kinh dị sinh tồn có tính năng chat cự ly gần, đã ra mắt trên bản Early Access tháng 2 vừa rồi mà vẫn giữ được lượng người chơi cùng lúc lên đến 6 con số. Còn Schedule I thì, dù lượng người chơi giảm, từng có thời điểm đạt đỉnh gần nửa triệu người chơi cùng lúc trên PC. Ngoài Arc Raiders và các hit đình đám như Fortnite, Roblox, xu hướng game viral, phát triển bùng nổ trong năm 2025 vẫn tập trung chủ yếu ở mảng độc quyền PC.

Steam Machine giờ hứa hẹn sẽ mang những tựa game như thế đến với các game thủ console ngay từ ngày đầu. Đối với người chơi console, những game hay kiểu này cực kỳ hiếm hoi và là lý do chính đáng để rút ví mua máy – nhớ xem Naughty Dog làm AAA một tựa game bao lâu rồi thì biết. Steam Machine mở ra cơ hội hấp dẫn mà trước đây người dùng console không có: trải nghiệm những siêu phẩm hot nhất, những câu chuyện thành công lớn trong làng game hàng năm.

Ngoài ra, Steam Machine còn nhiều chức năng khác. Dù bản chất là một chiếc gaming PC “dụng mưu hóa” thành console, Valve cũng không ngại khẳng định đây thật sự là một chiếc PC. SteamOS – hệ điều hành đã được tinh chỉnh trên Steam Deck – đã chứng minh sự ổn định, nhưng Valve cũng chẳng “cấm” người dùng thỏa sức biến hóa. Chắc chắn Valve mong muốn người chơi sử dụng SteamOS, nhưng hệ thống không bị khóa cứng vào một OS như console truyền thống đâu nha. Trên trang chủ của Steam Machine, Valve còn tự hào giới thiệu rằng máy có thể chạy các hệ điều hành khác nếu bạn muốn!

Giờ đây, khi khách hàng cực kỳ cân đo đong đếm chỗ đầu tư tiền bạc, một thiết bị vừa có thể dùng làm PC làm việc, vừa là console game, tích hợp thư viện Steam khổng lồ nghe chừng là lựa chọn “dài hơi” ăn tiền hơn cả việc sắm chục máy console riêng biệt. Và rõ ràng, ngay khi Steam Machine ra mắt, trò so sánh “gia tài gaming” sẽ nghiêng hẳn về phía Valve.

Steam Machine còn có thể “hạ gục” đối thủ theo con đường giá cả đây: một chiếc gaming PC vốn là thứ xa xỉ, đắt đỏ đến mức nhiều khi ngân sách không cho phép, và điều này đã không thay đổi trong chục năm qua. Dù Valve có vẻ không có ý định trợ giá, Steam Machine có thể là bước ngoặt lớn với những game thủ console đang phải “chia số vốn” cho nhiều máy, nhiều nền tảng khác nhau: console, handheld, cả một chiếc PC riêng.

Mình không thích lắm việc phải chi hơn chục triệu để build một gaming PC, nhưng thực tế việc gom hết nhu cầu – chơi game, làm việc, tương tác xã hội, lướt web, xem phim – vào một chỗ đã khiến mình tiết kiệm được rất nhiều so với việc mua đủ thứ máy móc rời rạc. Giờ đây, mình gần như xa lánh các hệ máy cũ rồi. Trong số đó, Switch 2 là máy mình chơi nhiều nhất. Còn PS5 với mình giờ chỉ như một chiếc đầu thu truyền hình “hạng sang.” Xbox thì luôn là… bí ẩn – thực sự mình không nhớ nổi lần cuối bật chiếc Xbox Series X phủ bụi là khi nào, dù đã đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc vào nó từ 2020 đến nay.

PC chính là “đại bản doanh” hiện tại, và dù số tiền có hơi oách, mình vẫn thấy nó xứng đáng từng đồng. Mình tin nhiều người đang nhìn về phía thế hệ console mới, tính toán và đi tới kết luận giống mình: đầu tư một chiếc console Steam có thể chơi được game PC, PlayStation và Xbox sẽ thông minh hơn việc sắm từng cái một trên thị trường.

Mới đây thôi, Strauss Zelnick – ông trùm Take-Two Interactive – đã chia sẻ với CNBC rằng ông tin rằng ngành công nghiệp đang nghiêng về phía PC thay vì console. Sau cả thập kỷ hỗ trợ hậu phát hành bền bỉ và sự phát triển mạnh mẽ, trong đó cộng đồng PC không nhỏ nhờ mod biến Grand Theft Auto 5 thành một trải nghiệm nhập vai chẳng hạn, mình cũng có xu hướng đồng tình. Tốt hay xấu thì tương lai gaming dường như đang tiến về phía PC, thậm chí còn dựa hơi vào bước chuyển lớn này.

Steam Machine đang rất tự tin để tận dụng xu hướng đó, kéo gaming ngày càng gần Valve hơn – dù điều đó có thể tiềm ẩn rủi ro riêng – mà không phải vội vàng gồng mình. Mình không mong Steam Machine sẽ làm mưa làm gió ngay từ lúc ra mắt hay khiến PlayStation “dè chừng,” nhưng đừng xem thường nó. Không, đây sẽ là “kẻ hủy diệt thầm lặng,” và nếu có hãng nào đủ khả năng chơi bài dài hạn chậm mà chắc để tạo nên đợt sóng lớn trong thị trường console thì đó chính là Valve.