Đánh giá Cairn – Cuộc leo dốc đầy thử thách nhưng xứng đáng

Chẳng mấy chốc sau vài giờ leo núi, tôi đụng phải bức tường đầu tiên trong Cairn mà nhìn thôi đã thấy "bá đạo" vô đối. Hang động tôi vừa xuống có bề mặt cứng hơn bất cứ thứ gì tôi từng gặp trên núi. Không thể đóng piton vào được, nghĩa là đành phải trèo tự do, không có chỗ bám hỗ trợ, để vượt qua và tiến lên phía trên.

Ít nhất đó là cách tôi tự động viên mình. Và thế là tôi lao vào bám lấy những mỏm đá sắc nhọn, lởm chởm của hang động pha lê kia. Cố gắng mà không thành, tìm cho được điểm bám tay và chỗ đặt chân vững vàng trong các khe đá. Cứ trượt, cứ ngã từng hồi. Aava, nhân vật chính trong Cairn, cũng trượt ngã ầm ầm, bà ta bị trầy xước các ngón tay đang băng bó, bàn chân rướm máu, rồi la lên thất vọng và đầy căm phẫn. Phẫn nộ vì tôi đã đẩy cô ấy vào cái hang này, và có thể cả quyết định leo núi Kami nữa.

Tôi nghĩ Aava và tôi được tôi luyện từ cùng một chất liệu, vì cả hai đều một mực cứng đầu mà tiếp tục. Cuối cùng thì chúng tôi vượt qua cái hang ấy. Leo lên trên và thoát khỏi nó. Và bạn biết chúng tôi được đón tiếp bằng gì không? Một con đường khác. Dễ hơn hẳn so với đường tạt ngang mà tôi bắt Aava phải leo. Và bạn biết không? Thú thật thì tôi đã biết từ trong thâm tâm mình là còn đường khác mà. Cairn đã ném ra thử thách này như một lựa chọn - có thể do đội ngũ phát triển hiểu thấu những con người maso, thích quất mình đau đớn như những người sẽ chơi game này - nên họ biết tôi sẽ chọn gánh chịu thử thách đó thay vì đi đường vòng.

Cairn, tựa game leo núi và sinh tồn đến từ The Game Bakers (đã từng mang đến Furi, Haven), là một thử thách đầy ắp các lựa chọn lớn nhỏ, dù bạn có nhận ra mình đang lựa chọn hay không. Aava sẽ để tay và chân ở đâu khi leo tường đây? Tuyến leo nào sẽ bạn chọn cho cô ấy? Khi cô ấy tìm thấy các trại bỏ hoang dọc đường, bạn sẽ ưu tiên kiếm dụng cụ leo núi hay nguyên liệu thô để nấu thành món ăn giàu dinh dưỡng sau này?

Đó chính là những câu hỏi nhỏ li ti mà Cairn đặt ra để thử thách người chơi trên hành trình chống chọi lại các khắc nghiệt của thiên nhiên. Tôi thường rất hào hứng khi trả lời chúng. Cairn có thể không có nhiều cơ chế bằng vài game khác, nhưng từng cơ chế ấy đều được mài giũa đến độ xuất sắc và luôn khiến tôi thực sự phải vắt kiệt sức lực và tài năng của mình để vượt qua - đến nỗi tôi lúc nào cũng háo hức chờ thách thức tiếp theo.

Giống như Jusant của Dontnod cách đây vài năm, Cairn xoay trục hoàn toàn quanh việc leo núi. Tuy Jusant là trải nghiệm nhẹ nhàng hơn hẳn, với những cảm xúc rất riêng, thì Cairn đặt sinh tồn của Aava vào tay người chơi - một con người rất thật, cực kỳ dễ sai lầm.

Cách đi của Cairn, theo tiêu chuẩn game, thì không hề “ngầu” chút nào đâu. Không sexy, không mượt mà. Nó vụng về, có lúc thật thô ráp. Nó chân thực. Giống như một kỹ năng ngoài đời thật mà tôi cực kỳ thích thú khi được học. Trong lúc leo, bạn sẽ đặt từng chi một của Aava lên tường - nắm lấy mỏm đá rồi đặt chân lên bệ đá mới, sau đó với tay lên mỏm khác, cứ thế. Aava sẽ tự chọn chi nào di chuyển trước theo đánh giá có lợi nhất của game, nhưng vị trí đặt tay chân (và những tư thế oái oăm cô ấy phải tạo ra để chạm đến chỗ đó) hoàn toàn do người chơi quyết định.

Tôi thích thú việc nghiền ngẫm những gì mình cho là tư thế đẹp, để rồi nhận ra kỹ thuật thật sự của mình tệ hại thế nào khi áp dụng vào các thử thách khác trong Cairn. Tôi lãng phí thể lực khi leo vụng về vượt chướng ngại, ưu tiên tốc độ hơn sự chuẩn xác - và cuối cùng nổ tung mặt trong những pha leo dài đòi hỏi phải đi từ tốn. Việc loại bỏ thói quen xấu ấy, mài dũa kỹ thuật qua nhiều lần luyện tập (trượt ngã chẳng biết bao nhiêu lần) đã khiến tôi thành “tay leo” đấy nhé, và có lúc tôi cũng bất ngờ với cảm giác thành công khi vượt qua mấy đoạn leo gai góc nhất Cairn. Rồi chẳng mấy chốc, tôi học được cách tìm những khe đá siêu hẹp nối giữa hai khối đá riêng biệt, giúp tôi bứt phá khủng mà không cần phải đóng piton giữ an toàn.

Cairn nhấn mạnh cơ chế leo núi thật đến mức đặt trọng tâm vào vị trí đặt chân tay, kỹ thuật và phân bổ trọng lượng. Aava thường kêu lên khi tìm được điểm bám tốt, và bạn dần biết phân biệt mỏm nắm ổn với mỏm lởm chởm chỉ qua thị giác và âm thanh. Cần nói thêm là Cairn rất thiếu các yếu tố giao diện hỗ trợ leo núi - mấy thứ đó dành để quản lý cơ chế sinh tồn hơn - nghĩa là bạn phải tự quan sát ngôn ngữ cơ thể của Aava, cảm nhận xem cô ấy đang chịu nổi thế nào và điều chỉnh cho phù hợp. Nếu chơi khéo, cô ấy có thể bám các bệ đá chừng nào còn đủ sức lực để tiếp tục leo. Nếu không, đầu gối, tay chân sẽ bắt đầu run rẩy và không khó để thấy cô ấy rơi xuống.

Bạn nên chuẩn bị tinh thần sẽ ngã té đi nha. Thất bại là tên của trò chơi này. Tôi đã quá quen với những tiếng thở dài thất vọng và tiếng la hét của Aava mỗi khi cô ấy ngã xuống chỉ vì tôi chọn lỗi đường hoặc phương án sai. Tôi cũng quen với cảnh màn hình mờ đi khi cô ấy dần kiệt sức vì lạnh, đói hoặc khát. Thậm chí quen luôn với cảnh Aava bị bất tỉnh rồi mềm oặt trên dây leo. Mở nhật ký ghi lại đống thất bại của tôi ngay sát đỉnh núi đầy hiểm trở, tôi nhớ mình đã đổ gục bao lần chỉ cách đích ngắn chưa đầy vài bước chân.

Cairn đặt sinh tồn của Aava - và như một lẽ tất nhiên, cả người chơi - vào trong những đôi tay rất thật, con người và vô cùng dễ vấp ngã.

Sau 12 tiếng theo chân Aava leo lên đỉnh Kern, những lần thất bại không ngừng đã tôi luyện tôi và khiến tôi tiêu tốn vô số tài nguyên mà cô ấy có. Chúng buộc tôi nhận ra rằng nhiều lựa chọn mà tôi bắt Aava làm chỉ toàn làm cô ấy suy yếu hơn là mạnh lên. Chúng khiến tôi phải liên tục suy nghĩ lại phương án, đổi hướng nhiều lần, đặc biệt là nếu tôi thực sự muốn sống sót để lên tới đỉnh.

Aava, như Cairn đã xác định ngay từ đầu, là một tay leo núi và sinh tồn dày dạn, và tôi phải bắt đầu hành xử như vậy. Cô ấy, kéo theo người chơi, có rất nhiều công cụ và kinh nghiệm để làm Núi Kami “dễ thở” hơn một chút. Băng dán có thể được dán lại trên tay Aava, phấn thạch dùng giữa chuyến leo giúp tăng lực bám. Ở các trại nghỉ chân - nơi game lưu tiến trình - Aava có thể dựng lều nghỉ ngơi, phục hồi piton hỏng để làm piton mới, nạp phế liệu vào robot trợ lý để có thêm phấn thạch, ăn uống và ngủ để lấy lại sức khỏe.

Dọc đường, cô ấy nhặt đủ thứ nguyên liệu như nước, túi trà, mì ăn liền, thảo dược, nấm… (tất nhiên đều chật vật nhét vừa ba lô có chỗ để hạn chế), cùng công thức chế biến để tận dụng tối đa. Một số món làm tốt việc nạp các chỉ số sinh tồn của Aava, như chỉ số đói, nhưng càng nhiều loại nguyên liệu khác nhau, càng có tác dụng lâu dài lên những chỉ số như sức bền. Hiệu ứng trạng thái yêu thích của tôi, grit, giúp đóng băng các chỉ số và phát huy hiệu quả đặc biệt trong những màn leo dài và đòi hỏi nhất.

Hệ thống đơn giản, nhưng đời thường và sát thực tế. Ăn uống, giữ ấm hoặc chết, không có cửa cho lựa chọn khác. Tôi đánh giá cao việc tự nấu nướng, nạp năng lượng trong Cairn: hiệu quả, không phức tạp đến mức phiền phức.

Aava săn lùng nhiều vật dụng ấy ngoài thiên nhiên, như lấy nước ở suối hay hộp chống gấu, nhưng khi hành trình ngày càng nguy hiểm, cô còn tìm được chúng dải rác trong xác những người leo núi đã bỏ mạng. Núi tuy đẹp nhưng cũng đầy hiểm họa và xác người không thể lên tới đỉnh. Mỗi xác cô gặp đều là lời nhắc nhở về rủi ro quá lớn mà cô, và những người leo núi khác, đang phải đối mặt chỉ vì có mặt ở đây.

Phần lớn các cuộc gặp gỡ người lạ của Aava - để bạn biết dù Cairn có phần cô độc khi mà... chẳng ai ở bên cạnh lâu - đều đặt ra những câu hỏi lớn về động lực của cô, dù các nhân vật thường nhanh chóng biến mất trước khi ta hiểu thêm nhiều. Những cuộc gọi từ người bạn đời nhắc cô chuyện nhà cửa chẳng mấy suôn sẻ, còn quản lý thì dằng dai muốn cô - một vận động viên nổi tiếng - theo luật chơi họ đề ra. Marco, một người mới leo luôn nói nhiều gặp sớm, ngưỡng mộ thành tích Aava, nhưng cô dường như không hài lòng với cuộc sống hiện tại vì lý do nào đó và trốn lên núi Kami. Nói lại cuộc hội thoại nào đó, cô bảo rằng cuộc đời chỉ có nghĩa khi đầu óc được bay bổng, có vách núi nham nhở để leo, và nghe cái âm thanh duy nhất là không khí lạnh lẽo đánh vào mặt. Nhưng cũng như người yêu cô nhiều lần gọi mà cô không bắt máy: “Tại sao?”

Tại sao lại leo lên tận chỗ này? Tại sao liều mạng như thế? Tại sao cứ đẩy người quan tâm về phía sau? Tại sao lại quyết định một mình - một chuyến leo núi, một lối sống thế này - mà không cần ai? Tôi chẳng phải người đã từng trốn vào chốn cao nhất thế giới, nhưng tôi hiểu việc tự cô lập, chôn đầu trong cát, và chạy trốn thay vì đối mặt với đau thương là thế nào. Trong suốt 12 tiếng leo, câu trả lời của Aava dần ló dạng, nhưng tôi nhận ra mình có nhiều đồng cảm với cô hơn là những lời giải thích thẳng thắn cho mọi thứ.

Aava là con người thật sự, hoặc chí ít game đối xử với cô như vậy. Game tôn trọng cô khi để cô vừa “gai góc” vừa giữ chặt bí mật trong lòng. Game đủ trân trọng nỗi đau của cô để hiểu rằng chỉ leo lên tới đỉnh núi này không thể giải đáp hay phá vỡ những bức tường cô dựng nên. Cô có lý do riêng để ở đó, độc lập với tôi - người chơi dẫn dắt cô lên núi. Và ai mà chẳng có những ngọn đồi khó nhằn trong đời để leo, dù chỉ là để chứng tỏ điều gì đó cho bản thân? Dù đó là ngớ ngẩn, nguy hiểm hay đến cuối con đường bạn sẽ bị thương? Dù nó lấy đi tất cả những gì bạn yêu thương?

Đó là lựa chọn cô ấy đã đưa ra, đã được Cairn tôn trọng đến mức không làm giảm giá trị, và là lựa chọn mà tôi cảm thấy có nghĩa vụ phải giúp cô thực hiện trọn vẹn bằng cách đưa cô lên đỉnh. Không phải để hiểu vì sao cô làm vậy, mà để giúp cô vượt qua ngọn núi đó khi không ai khác trong đời cô làm được. Giúp cô về phía bên kia của mọi thứ cần vượt qua. Giúp cô ở trong cuộc chiến cam go, đầy sinh tử đó.

Cairn trông như một hành trình đơn độc, nhưng thật sự tôi lại thấy đây là chuyến đi hai người giữa tôi và Aava. Tôi cảm nhận từng giây phút cô ấy chạy trốn nguy hiểm. Cảm nhận luồng sinh lực ùa về sau những lần leo nghẹt thở. Cảm nhận từng cú trượt ngã và đòn đau Aava gánh chịu, nhưng cũng từng khoảnh khắc tĩnh lặng để nhìn một thác nước hay xác một người leo núi từng đến đây để tìm câu trả lời riêng của mình. Tôi trải nghiệm từng cảm giác thất bại chua xót và từng cơn adrenaline tràn ngập khi vượt được thử thách. Có lẽ vì Aava quá đời, quá chân thực nên tôi dễ dàng đặt mình vào vị trí cô ấy. Có lẽ cũng là vì sự cuốn hút khó cưỡng từ các cơ chế sinh tồn và leo núi trung tâm của Cairn. Nhưng đến một lúc, bức tường vô hình giữa tôi và game sụp đổ và tôi ở đó với Aava, cô ấy ở đó với tôi.

Không có nhau, chúng tôi không thể cùng nhau đối mặt sự tàn khốc của khí hậu núi Kami. Không thể cùng xua đuổi những con quỷ trong lòng đến tận cùng thế giới. Không thể khám phá những hiện vật của người xưa và giúp đỡ những linh hồn lạc trên đường lên núi. Không có nhau, tôi chắc chắn chẳng leo tới được đỉnh núi Kami và, có thể, không thể có được sự minh mẫn để tiếp tục. Chẳng thể đơn giản là coi bức tường là bức tường, và dù vượt qua, đi qua hay thậm chí dưới nó, chúng tôi vẫn sống sót để nhìn thấy phe bên kia.