Giữa thời đại của Steam Deck và Switch, Nintendo 3DS vẫn là máy chơi game cầm tay xuất sắc

Nintendo 3DS đã chính thức bước sang tuổi thứ 15. Chúng ta hãy cùng nhìn lại triết lý thiết kế của chiếc máy này và cách nó khác biệt với những thiết bị cầm tay hiện đại như Nintendo Switch và Steam Deck.

Bây giờ, máy chơi game di động đang rất “hot”. Steam Deck cùng hàng loạt thiết bị cạnh tranh về cơ bản là những chiếc PC nhỏ gọn, nhét vừa vali. Điều này khiến cho Steam Deck trông như phiên bản hoàn hảo nhất của máy chơi game cầm tay. Nếu bạn có hứng tự mày mò hay chạy giả lập, gần như bất cứ tựa game nào cũng có thể chơi trên nó. Thư viện game “to bự” trên Steam thì càng dễ dàng hơn để tận hưởng.

Nintendo Switch, vốn được xem là kẻ mở đường cho Steam Deck, lại còn chơi lớn hơn với phiên bản tiếp theo của mình. Mọi thứ to đồ sộ đến mức khiến tôi thèm một thiết bị “đúng nghĩa cầm tay”: nhỏ gọn thực sự chứ không chỉ là di động dễ mang. Dù có vài bài viết nhận xét 3DS là khác biệt hẳn với phong cách tối giản ngày xưa của Nintendo, thì điều khiến 3DS tồn tại bền bỉ vẫn là sự tập trung vừa phải và đúng hướng của nó. 3DS đã vượt qua cái bẫy “hiệu ứng 3D” dư thừa để trở thành một trong những cách chơi game di động xuất sắc nhất.

Lạ lùng thay, sự chuyển hướng sang cường điệu trong thế giới máy di động hóa ra lại bắt đầu từ chính 3DS. Game Boy đời đầu, dù cồng kềnh và thô sơ, được tạo ra dựa trên công nghệ sẵn có và giá rẻ theo ý kiến của nhà thiết kế Gunpei Yokoi. Triết lý này cực kỳ ăn khách khi Game Boy, với chiến thắng đơn giản của Tetris, trở thành biểu tượng không thể tranh cãi. Hơn 20 năm sau, 3DS mang tới một hướng đi mới.

Nó không hẳn là công nghệ đỉnh nhất thời điểm đó, nhưng sở hữu chiêu bài công nghệ riêng rất cao cấp (hiệu ứng 3D không cần kính) và đồ họa cực kỳ sắc nét, sống động. Nó còn có thêm tính năng thực tế tăng cường và kết nối không dây, giao tiếp chéo máy. Một số game đầu bảng như Resident Evil: The Mercenaries hay Metal Gear Solid: Snake Eater 3D cho trải nghiệm nặng ký như console ngay trên tay. Tuy nhiên, đối thủ của 3DS là Vita - một chú máy to và “hầm hố” hơn nữa (và trớ trêu thay, thành công nhất khi chơi visual novel và JRPG cũ hơn là các bom tấn Sony). 3DS rẻ hơn và hướng đến một tệp khách hàng rộng lớn hơn rất nhiều. Không thể không nhắc đến việc nó là bản kế nhiệm xuất sắc của DS vốn đã rất thành công.

Điều ít ai để ý nhưng rất đáng giá: 3DS rất “cute”. Các máy Nintendo luôn có chất dễ thương sẵn rồi. Tên Game Boy nghe đã vừa thân mật vừa nhỏ nhắn. Game Boy Advance SP hay DS Lite từng là món đồ “fashion” không phải dạng vừa đâu. Thử tưởng tượng Beyoncé làm đại diện quảng cáo cho Steam Deck xem sao? Mỗi phiên bản 3DS - từ bản nguyên gốc đến 2DS siêu rẻ, nhỏ gọn - đều có sức hút riêng. Tôi thích những đường bo tròn mềm mại, cộng với lớp vỏ nhựa màu bóng loáng và có phần hơi “chrome” của chúng. Phiên bản XL có to hơn nhưng vẫn đủ nhỏ để bỏ túi áo khoác hay túi xách. Tôi trân trọng chiếc 2DS dán sticker đầy ắp của mình còn hơn hầu hết thiết bị công nghệ khác đang có. Dù dùng điện thoại nhiều hơn, nhưng công bằng mà nói, nó không bao giờ “cute” và đáng yêu như 3DS (điều này sẽ nói sâu hơn ở cuối bài).

3DS chính là vị cứu tinh cho series Fire Emblem với phiên bản Awakening. Nintendo từng đặt “tối hậu thư”: bán dưới 250.000 máy thì tương lai của series coi như chấm dứt. Nhưng ngược lại, 3DS là bệ phóng hoàn hảo để hồi sinh Fire Emblem. Awakening nhanh chóng trở thành tựa game Fire Emblem bán chạy nhất ở Mỹ, với 1,4 triệu bản bán ra toàn cầu. Dù nhiều fan Super Smash Bros không vui, nhưng Fire Emblem vẫn không có dấu hiệu giảm nhiệt. Xem lại thì 3DS chính là nền tảng lý tưởng để kể những câu chuyện anime hoành tráng mà Fire Emblem chuyên làm. Máy có sự cân bằng chuẩn mực giữa đồ họa sắc nét và sự trừu tượng duyên dáng, giúp game dễ tiếp cận. Tất nhiên, Awakening không phải câu chuyện duy nhất. Các cái tên như Professor Layton Vs. Phoenix Wright, bản làm lại Corpse Party, Attack of the Friday Monsters hay các phần Shin Megami Tensei cũng góp phần phát triển văn hóa trò chơi. Thành công của Fire Emblem còn mở ra một trang mới trong văn hóa game rộng lớn hơn.

Trải dài thời kỳ Nintendo Switch, hãng vẫn kiên trì hỗ trợ 3DS với các game như remake Luigi's Mansion, Metroid: Samus Returns hay Fire Emblem Echoes: Shadows of Valentia. Quyết định này từng khiến nhiều người bối rối, nhưng giờ nhớ lại lại cảm thấy ấm lòng. Switch và 3DS là hai hệ máy khác biệt, phục vụ những nhu cầu riêng biệt. Thời điểm đó như một sự công nhận nhịp nhàng giữa hai thế giới này.

Mặc cho sự dịch chuyển sang Switch - hệ máy kết hợp giữa di động và console, rồi Steam Deck, số game thiết kế riêng cho dạng máy cầm tay ít đi rõ rệt. Dù vẫn có vài tựa như Mewgenics hay Slay the Spire 2 được coi là lý tưởng cho việc chơi trên giường hay trên tàu điện, nhưng thực tế chúng không hẳn được thiết kế riêng cho trải nghiệm này. Khoảng trống đó giờ thuộc về game mobile. Những trò như Candy Crush có các màn chơi ngắn, thao tác cảm ứng dễ dàng. Vậy phải chăng điện thoại mới đúng là “vua thiết kế máy cầm tay” bây giờ?

Câu trả lời phức tạp, nhưng nói gọn lại: không phải vậy đâu. Dù 3DS có kết nối mạng dễ dàng và các tính năng xã hội trực quan, nó chưa bao giờ sở hữu nền kinh tế vi mô phức tạp như game điện thoại. Nền tảng này vẫn xoay quanh những game mà bạn mua một lần và hiếm khi có cập nhật định kỳ. Nhưng khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ: 3DS là thiết bị cần bạn tương tác có ý thức. Không phải như 2DS, bạn phải mở ra bằng tay, nó không kêu, không rung lắc, và chắc chắn không bật mở chỉ với một cái chạm hay liếc nhìn. Những vòng chơi chính trong Animal Crossing: New Life hay Fantasy Life thể hiện rất rõ điều này. Game có những “lối rẽ” cho phép bạn dành chút thời gian chơi, không chiếm hết cả ngày và cũng không thúc bạn nạp tiền thêm. Nó gắn bó hơn với các thói quen đời thường, mang đến cảm giác gần gũi và “người” hơn.

Dĩ nhiên, dễ lắm để ta ngây thơ hoài cổ hoặc “nâng bi” quá mức về thời đại này. Rốt cuộc, Nintendo 3DS cùng hàng loạt biến thể cũng chỉ là các sản phẩm thương mại. Nhưng khi đã không còn được hỗ trợ hay cập nhật, giá trị tinh túy nhất của máy càng tỏa sáng. Nó là cỗ máy để bạn chơi các tựa kinh điển như Earthbound hay những trò “hai màn hình” độc đáo như The World Ends With You và Feel the Magic: XY/XX. Là quê hương của các “thần tượng indie” như SteamWorld Dig hay Shovel Knight. 3DS vẫn giữ được sự gọn nhẹ và linh hoạt vốn có. Có lẽ, cách hiểu đúng nhất về 3DS là một thiết bị biết “biết lui”, để bạn tự do trải nghiệm theo cách mình muốn mà không bị làm phiền.