Doanh số kỷ lục nhưng cổ phiếu giảm: Switch 2 thực sự thành công?

Không thể phủ nhận Switch 2 đang làm mưa làm gió. Doanh số ở Mỹ của máy này trong 4 tháng đầu tiên vượt tới 45% so với Switch đời đầu và cũng là mức tăng dẫn đầu lịch sử hầu hết các loại console. Tuy nhiên, dữ liệu không tồn tại trong chân không, và Nintendo cũng thừa nhận doanh số Switch 2 tại một số thị trường nước ngoài trong quý mới đây không đạt kỳ vọng. Tháng 2 vừa rồi, Bloomberg tiết lộ Nintendo cắt giảm sản lượng Switch 2 tới 30% do nhu cầu yếu hơn dự kiến trong dịp lễ.

Đồng thời, báo cáo cũng cho hay hãng vẫn đặt mục tiêu xuất xưởng 19 triệu máy Switch 2 trước cuối tháng 3 và thậm chí có khả năng đạt 20 triệu, đúng như dự đoán của các nhà phân tích. Nintendo vốn nổi tiếng với chiêu thức báo cáo ước tính "có phần dè dặt" để khi vượt mục tiêu thì báo chí dễ đưa tin tích cực hơn. Tính đến ngày 31/12, hãng đã bán được 17,37 triệu máy, vậy dự đoán 19 triệu là khá hợp lý.

Những dữ liệu này dường như mâu thuẫn - Switch 2 là hệ máy bán chạy bậc nhất từ trước đến nay, nhưng việc cắt giảm sản lượng cùng diễn biến cổ phiếu Nintendo trong nửa năm qua lại thể hiện bức tranh hơi khác. Vậy thực sự chuyện gì đang xảy ra?

So sánh doanh số lịch sử

Theo Circana Retail Tracking Service, Switch 2 dẫn trước không chỉ các máy nhà Nintendo mà còn vượt trội hầu hết các hệ console từng được theo dõi (chỉ thua Game Boy Advance). Cùng nhìn qua con số tăng trưởng doanh số so với các máy khác trong 9 tháng đầu:

• PS5 +29%
• PS4 +30%
• Wii +34%
• Switch +45%
• PS2 +56%
• Xbox One +61%
• Xbox Series X|S +73%
• 3DS +96%
• Xbox 360 +120%
• GameCube +139%
• Wii U +302%

Switch 2 đúng kiểu “đỉnh của đỉnh,” nhưng vẫn còn những nỗi lo lớn phía trước.

Mat Piscatella từ Circana chia sẻ với GameSpot rằng tình hình kinh tế vĩ mô hiện nay đang tạo thành "thách thức khổng lồ" không chỉ với ngành game mà với tất cả các khoản chi tiêu không thiết yếu. Trong bối cảnh này, việc Switch 2 vượt 45% so với Switch đời đầu tại Mỹ là một thành công “quá sức tưởng tượng.”

“Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, áp lực sẽ căng hơn nữa. Nhưng đây không chỉ là chuyện của riêng Nintendo, mà là đụng chạm đến toàn bộ ngành và mọi thứ khác,” anh nói.

Giá xăng dầu, thực phẩm, và chi phí sinh hoạt liên tục tăng, đẩy tiêu dùng vào ngõ cụt. Trong khi đó, tỉ lệ người mua console tại Mỹ với thu nhập hộ gia đình trên 100.000 USD/năm lại tăng lên. Quý 4 năm 2025, 53% doanh số phần cứng game đến từ nhóm này, tăng rõ rệt so với 40% hồi quý 1 năm 2022.

“Nói cách khác, người mua console trung bình ngày càng giàu có hơn theo thời gian, đồng thời giá trung bình của một máy game mới cũng tăng mạnh,” Piscatella phân tích. “Theo số liệu Circana, mức giá trung bình năm 2019 là 247 USD, thì đến 2025 con số này đã lên đến 452 USD.”

Dù người thu nhập thấp chịu áp lực nặng nề hơn bởi giá sinh hoạt tăng, thì ngay cả nhóm thu nhập cao cũng bắt đầu căng thẳng vì chi phí leo thang.

Doanh số Switch 2 gần đây được “đẩy ga” nhờ siêu phẩm spin-off Pokemon Pokopia, theo nhận định của nhà phân tích Daniel Ahmad từ Niko Partners. Anh cũng dự đoán danh mục game trên Switch 2 trong tương lai sẽ còn hấp dẫn hơn, giúp máy bay nhanh chóng bay khỏi kệ. Rõ ràng fan Nintendo đang chờ đợi game Mario 3D mới cho Switch 2, và cực kỳ phấn khích khi biết Fox McCloud sẽ góp mặt trong movie The Super Mario Galaxy. Người ta đoán rằng một phiên bản Smash Bros. mới chắc chắn sẽ ra mắt, bởi Nintendo vốn nổi tiếng phát hành game bom tấn của các series chủ chốt mỗi khi phát hành console mới. (Sẽ nói thêm phần này sau nhé).

Bối cảnh giảm 30% sản lượng

Nếu đúng như Bloomberg đưa tin, Nintendo giảm sản lượng Switch 2 xuống 30% trong quý này từ 6 triệu máy xuống còn 4 triệu, thì theo Ahmad đây vẫn là con số sản xuất cực kỳ cao cho quý đầu năm. Dù sao Switch 2 cũng là hệ máy bán chạy nhất thế giới và top 2 tại Mỹ (chỉ sau Game Boy Advance). Anh cho rằng có thể Nintendo đã hơi “quá tay” trong dự đoán nhu cầu Switch 2 vào cuối 2025 và năm 2026, chịu ảnh hưởng từ “RAMageddon,” các loại thuế quan và cuộc chiến ở Iran.

Rhys Elliott của Alinea Analytics nhận xét rằng việc giảm 30% sản lượng, nếu là thật, là một “động thái có tính toán nhằm ổn định tồn kho,” chứ không phải dấu hiệu Switch 2 thất bại.

“Nintendo vẫn giữ nguyên mục tiêu xuất xưởng năm tài chính, nhưng đang chuyển từ giai đoạn sản xuất bùng nổ lúc ra mắt cho phù hợp hơn với thời điểm sau kỳ nghỉ lễ thường ảm đạm tại thị trường Tây Âu, chủ yếu vì thiếu nội dung chất lượng,” Elliott nói. “Switch đời đầu có Breath of the Wild lúc ra mắt, Mario Kart ngay tháng sau và Mario Odyssey sau 6 tháng. Switch 2 tuy có Mario Kart World, và Donkey Kong Bananza được giới phê bình khen nức nở, nhưng vẫn không tạo được sức hút đại trà như những game Mario đỉnh cao.”

Switch 2 có cú hích doanh số từ Pokemon Pokopia, nhưng năm đầu kể ra hơi chậm với game first-party lớn. Pokopia cũng là game spin-off, không phải line chính, lại còn chơi được trên Switch đời đầu. Metroid Prime 4: Beyond ra mắt năm 2025 cũng không bùng nổ như kỳ vọng. Nintendo vẫn chưa tung ra Mario và Zelda bản mới cho Switch 2 - những tựa game có thể thúc đẩy doanh số đáng kể.

Elliott còn đoán rằng Nintendo đã điều chỉnh chiến lược tồn kho Switch 2 khác hẳn Switch đời đầu từng loạn hàng vì khan hiếm. Hãng đẩy mạnh sản xuất Switch 2 để đảm bảo đủ hàng trong dịp lễ, tránh mất doanh thu vào tay dân scalper. Lời này từng được Doug Bowser (cựu chủ tịch Nintendo Mỹ) hé lộ: nhiều máy Switch 2 đã có mặt tại Mỹ từ tháng 4/2025, tức tận 2 tháng trước ngày ra mắt chính thức.

Nintendo cũng thừa nhận doanh số Switch 2 ngoài Mỹ thấp hơn dự tính. Khi máy được bày bán rộng rãi, việc giảm sản lượng sẽ giúp hãng tránh được chi phí lưu kho cao và tồn kho ứ đọng, vốn là nỗi ám ảnh phổ biến vào quý 1 thường vắng khách.

Tại Nhật, Switch 2 lại bán ổn nhờ vào hai cái tên Pokemon Legends: Z-A và Kirby Air Riders nổi tiếng có mức độ ảnh hưởng văn hóa cực sâu sắc tại quê nhà, Elliott nói thêm.

Ở phía Tây, không có tựa game tầm cỡ nào đủ sức kéo doanh số mạnh trong thời gian mua sắm then chốt cuối năm. Switch 2 còn có phiên bản riêng cho Nhật với giá rẻ hơn, cũng góp phần lý giải tại sao máy vẫn tăng trưởng tốt trên đất Nhật.

RAMageddon và khả năng tăng giá Switch 2

Switch 2 bán chạy và vượt kì vọng, nhưng nguy cơ đứt mạch là việc giá máy có thể tăng. Đầu năm nay, ông chủ Nintendo Shuntaro Furukawa khẳng định giá RAM tăng không ảnh hưởng đến lợi nhuận Switch 2 trong quý mới và quý hiện tại. Tuy nhiên, nếu giá linh kiện tiếp tục leo thang, hãng buộc phải “đẩy chi phí” tới người dùng dưới dạng tăng giá máy.

Elliott nói tăng giá máy là chuyện hoàn toàn có thể, nhưng khả năng cao Nintendo sẽ chọn “tăng giá gián tiếp” để giữ biên lợi nhuận, thay vì tăng tận 450 USD cho bản gốc - hành động đó sẽ cực kỳ phản cảm với một hệ máy mới năm thứ hai. Thay vào đó, khả năng cao là hãng ra mắt combo Switch 2 kèm game hoặc phụ kiện độc quyền để “mềm hóa” giá bán.

Nintendo đã tăng giá phụ kiện và một số mặt hàng khác, và như đã đề cập, hãng không loại trừ tăng giá Switch 2. Tình trạng này không riêng Nintendo, vì Microsoft và Sony cũng đã nâng giá console, còn Nex Playground cũng tăng theo. Hơn nữa, Nintendo mới đây công bố chiến lược giá mới cho game, khi bản digital và physical cùng game sẽ chênh lệch giá, nhằm thúc đẩy người chơi chọn phiên bản digital có biên lợi nhuận cao hơn.

Lịch sử cho thấy người tiêu dùng có thể phản ứng gay gắt nếu tăng 50 USD giá máy trần, nhưng lại khá dễ chấp nhận khi mua combo kèm “quà xịn” hoặc phần cứng nâng cấp mà chi phí sản xuất không tăng nhiều. “Switch OLED là ví dụ điển hình, được bán giá cao hơn dù chi phí linh kiện chỉ tăng nhẹ. Cách đó cho phép Nintendo bù đắp áp lực từ RAMageddon và thuế quan mà không làm thị trường phản ứng mạnh,” Elliott nói.

Phim The Super Mario Galaxy sẽ tạo cú hích ra sao?

Switch 2 bước sang năm thứ hai, và dù đường tăng trưởng ổn định, Elliott cho rằng Nintendo cần giao “phát súng mở màn” đủ sức kích thích nhóm người chơi casual sớm rút ví. Việc Switch 2 trở thành hệ máy bán chạy nhất cũng nhờ lực lượng core gamer nhiệt tình, nhưng năm thứ hai mới là bài test thực sự, và phim The Super Mario Galaxy chính là mảnh ghép quan trọng.

The Super Mario Bros. Movie năm 2023 từng giúp doanh số game trên Switch 1 và khả năng cả máy tăng mạnh, Elliott nói phim Galaxy cũng mở ra “cơ hội hoàn hảo” để thúc đẩy Switch 2. Tuy nhiên, việc Nintendo chưa tung game Mario 3D hoàn toàn mới gần thời điểm phim ra mắt khiến hãng bỏ lỡ cơ hội tăng doanh số phần cứng.

Một game như thế sẽ là “vũ khí tối thượng” giúp kéo người dùng mua Switch 2, anh nhận định. Dù vậy, Nintendo không hoàn toàn “đóng băng.” Họ có phiên bản Super Mario Bros. Wonder tái phát hành dành riêng Switch 2 (ra mắt ngày 26/3), hứa hẹn hấp dẫn với fan mới vừa xem phim xong. Ngoài ra còn có bộ Super Mario Galaxy 1+2 tái phát hành, cũng sẽ lọt vào mắt xanh phần đông sau khi thưởng thức bộ phim.

“Dĩ nhiên, một tựa Mario 3D mới đỉnh thật sự sẽ tuyệt hơn nhiều. Phát hành các loại nội dung đa phương tiện như này cần được đồng bộ thời điểm tốt hơn,” Elliott chia sẻ.

Tổng kết lại, Switch 2 đang tỏa sáng trên thị trường, nhưng yếu tố kinh tế vĩ mô lại cực kỳ bất ổn. Như Piscatella từng nhận xét, “Đây không chỉ là câu chuyện của Nintendo, mà là bài toán chung cho tất cả mọi người và mọi ngành nghề.”