Wolfenstein 3 cần mạnh tay hơn Youngblood

Wolfenstein: Youngblood đúng kiểu "nồi cá độc", thơm thì ít mà đắng thì nhiều. Được tẩm ướp trong nước mắm dịch vụ trực tiếp hơi nồng nặc và chẳng hợp mốt cho lắm, cái spin-off này (cùng với tựa VR tàm tạm ra mắt cùng) đã để lại dư vị khó chịu kéo dài gần 7 năm trời. Đội ngũ MachineGames thì cứ mải mê với mấy dự án AAA kéo dài và xoay quanh ông anh đại ca diệt Nazi quen thuộc, nên Youngblood cứ thế mà dính phốt mãi không dứt.

Tin vui là cơn khát Wolfenstein sắp kết thúc khi nguồn tin rò rỉ cho biết vài tháng tới đây, đường phố sẽ lại nhuốm đỏ bởi dòng máu Nazi trong phần mới, Wolfenstein 3. Đặc biệt, chính MachineGames cũng úp mở nhẹ nhàng về điều này. Đây là thời điểm cực kỳ quan trọng với Wolfenstein 3: game phải đáp ứng được kỳ vọng theo nhiều hướng, không thể dẫm lại vết xe đổ của Youngblood được.

Youngblood là phần bốn trong chuỗi Wolfenstein lịch sử thay thế của MachineGames, lấy bối cảnh năm 1980. Thay vì bạn vào vai B.J. Blazkowicz như thường lệ trong chuyến phiêu lưu solo, Youngblood cho phép bạn mặc bộ giáp hạng nặng điều khiển hai cô con gái song sinh Jess và Zofia. Vấn đề là gameplay lại nghiêng về co-op và cơ chế nhập vai, điều làm game mất cân bằng trầm trọng.

Việc chen ngang thêm một người chơi nữa cơ bản đã phá hỏng nhịp độ và sự cân bằng mà MachineGames kỳ công tạo dựng qua ba phần trước. Hàng tá tên lính bọc giáp đập nhau nhan nhản khắp nơi, trong khi môi trường thì rộng mở hơn, đánh đổi cái cảm giác chặt chẽ khi các pha combat được sắp xếp chuẩn chỉnh quanh một góc nhìn duy nhất trong bản đồ tuyến tính.

Chưa hết, hệ thống RPG nông cạn nhưng ngập tràn được nhét vào khiến kẻ địch trở thành những bức tường đạn hút đạn, xào nấu mất hết cái cảm giác như một cỗ máy săn Nazi bất khả chiến bại. Tất cả adrenalin bừng bừng từng pha combat trong ba tựa trước bị pha loãng, nhường chỗ cho kiểu grind dần dần được bơm vào chầm chậm nhằm giữ người chơi vòng vòng.

Cố biến đổi hệ thống cho vừa vặn với cái khuôn đúc quen thuộc của game nhập vai tầm trung chung chung, Youngblood đánh mất hoàn toàn vòng lặp gameplay được thiết kế tỉ mỉ từ trước. Trong khi cố tăng tính replay, tiếng xì xèo microtransaction xuất hiện khiến nó trở thành phần dễ nhàm chán nhất trong series. Nhưng chuyện tệ nhất là chính cái sự "mềm" và "sứa" ấy.

The New Order, đứa con đầu tay của MachineGames ra mắt 2014, đánh dấu bước chân đầu tiên vào thế giới Wolfenstein bằng câu chuyện về B.J. tỉnh dậy trong thế giới bị phát xít khuất phục toàn cầu. Đến 2017, phần The New Colossus tiếp tục mở rộng đề tài, xoay quanh Hoa Kỳ dưới bàn tay Nazi. Dù hành động đậm chất adrenaline đi kèm soundtrack Mick Gordon mãn nhãn, cả hai tựa đều mang màu sắc khá tăm tối.

Chủ đề nặng nề như đạo đức bị triệt tiêu, người thân mất tích, và chịu đựng những thất bại nghiệt ngã liên tục không phải thứ B.J. nhét sâu vào góc tâm trí. Nhân vật, vốn biểu cảm một chiều thời 8-bit, giờ đây vật lộn với cảm xúc bi quan và nội tâm được thể hiện qua những đoạn độc thoại trầm mặc khiến game thủ không khỏi thấm thía.

Dù nhìn bề ngoài ngầu như linebacker có tâm hồn mơ màng của một chú gấu mèo hoang, B.J. khai thác sâu sắc hậu quả cuộc xâm lăng tàn khốc và sự mất mát triền miên, khiến người chơi thấy cái giá của chiến tranh qua sự hoang tàn và đồng minh ngày một vơi dần qua các pha hành quyết tàn nhẫn. Bóng đêm của đế chế ác nghiệt bao trùm hết thảy.

Ngược lại, Youngblood chẳng có chiều sâu ấy khi Jess và Zofia hạ gục Nazi đầu tiên. Hai chị em nhảy múa ăn mừng trong máu me, kèm theo nhạc synth bập bùng của cassette 1980s phát vang. Hành động giết chóc được tạo thành một cảnh vui nhộn, khiến tiếng cười chọc trời gần như biến tướng thành kiểu Beavis and Butt-Head phi chính trị. Cách thể hiện này tuy hài hước, nhưng cũng làm giảm nặng nề cái khí thế và thông điệp phản phát xít vốn là cốt lõi.

Dù kẻ thù vẫn được vẽ là ác quỷ trong Youngblood, chúng chỉ còn là những nhân vật phản diện đơn thuần trong video game khi nội dung gần như không đả động gì tới hệ tư tưởng đen tối bao quanh họ. Thích thay những chú tinh tinh biến dị cũng không làm thay đổi câu chuyện mấy. Những bộ sưu tập ghi chú, thư từ góp phần tả thực bộ mặt chế độ, nhưng kiểu nhồi nhét này rất chịu thua nếu phải gánh trọng trách dựng nên thế giới trong game. Collectibles phải bổ trợ, không phải gánh hết cốt truyện.

Cũng dễ hiểu khi The New Order và The New Colossus thể hiện tính nhất quán hơn trong storytelling: những câu chuyện chính sắc nét, sáng rõ đi kèm worldbuilding chi tiết, đậm đặc bối cảnh. Người chơi đặt chân vào trại tử thần, giải cứu tù nhân trong nhà tù đầy propaganda vô nhân tính. Trụ sở kháng chiến giữa thành phố với tượng Sieg Heil khổng lồ, camera giám sát dày đặc, và kiến trúc thô ráp Brutalist xây dựng từ bê tông rắn chắc do tử tù sản xuất - tất cả biến khoảng không và con người thành một bức tranh đẫm máu và sạm đen.

Đỉnh cao nhất trong hai phần này là khi bắn ra những đòn chí mạng mà bạn không ngờ tới. The New Order có nhân vật J, một tay cách mạng lấy cảm hứng từ huyền thoại rock Jimi Hendrix, chỉ thẳng rằng, với những người dân da màu ở Mỹ, sự thống trị Nazi cũng tệ hại chẳng kém gì chế độ Jim Crow. Lời thẳng thắn này khéo léo làm người chơi nhận ra sự giống nhau giữa chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc tinh vi hiện đại.

Lời nhắc đó mở đường cho The New Colossus - phần xoay quanh phản ứng của người Mỹ với kẻ chiếm đóng Nazi. Thật đáng lo khi nhiều người da trắng ở đây không chỉ cam chịu mà thậm chí còn hân hoan chào đón bạo chúa Aryan. Khán giả trong rạp ca ngợi phim tuyên truyền Leni Riefenstahl, báo chí ca ngợi sự "giải phóng" khỏi suy đồi đạo đức. Thư từ giữa các sĩ quan Nazi thậm chí bày tỏ ngạc nhiên trước sự mịn màng của chuyển giao quyền lực. Quân SS diễu hành giữa phố trong tiếng reo hò cuồng nhiệt. "Nhìn các người này kìa," B.J. quát lên khi chứng kiến cảnh tượng bi đát, “đang ăn mừng sự hủy hoại chính họ.”

Hình ảnh phản chiếu nước Mỹ trong gương có phần nặng nề ấy trở nên cực kỳ nhạy cảm, khi game ra mắt năm 2017 - ngay sau cuộc biểu tình Unite the Right tại Charlottesville, Virginia, tụ hội những nhóm cực đoan thượng đẳng, chủ nghĩa phát xít và nhiều thành phần tệ hại khác mà B.J. chỉ cần nhắm bắn là trúng. Sự kiện đó làm ná thở đất nước và có người biểu tình bị sát hại. Dù nước Mỹ luôn có vấn đề về chủ nghĩa thượng đẳng da trắng, hình ảnh Nazi tuần hành trên phố Mỹ giờ đây không còn quá giả tưởng.

Bethesda Softworks không bỏ qua dịp này với trailer “Make America Nazi-Free Again” - đâm thẳng slogan đậm tính công kích của Trump - và tuyên bố rõ ràng rằng "Nazis không phải người tốt," ám chỉ câu nói gây tranh cãi của Trump. Pete Hines, cựu phó chủ tịch mảng truyền thông của Bethesda, từng nói đây là sự trùng hợp, nhưng hoàn toàn ủng hộ thông điệp này vì nó hợp DNA với dòng game. Ông thẳng thừng hơn trong phỏng vấn sau, gọi những tên Nazi "đ*o tao thèm quan tâm" khi không thích lời slogan siêu "nóng".

Dù The New Colossus ra đời trước 2017, hợp thời đến mức như đo ni đóng giày, game ló ra cái thông điệp không thể lẫn: Nazi thì xấu, và phải đáp trả bằng bạo lực, đồng thời phản ánh sâu sắc những mặt tối của nước Mỹ. Đúng là phần tiếp theo khó có thể vượt qua được cái bóng ấy, nhưng Youngblood lại không thèm thử chút nào, để lại cảm giác hụt hẫng vì thiếu đi sự sâu sắc đã làm nên thành công của hai phần trước.

Wolfenstein 3 không được phép mắc sai lầm tương tự, bởi đây không phải lúc để nhún nhường. Khi mà ICE trên đường phố bắt bớ và bắn người, mà hành động chẳng khác gì đội mũ nồi Brownshirt hay Gestapo ngày xưa; khi Trump gọi một loạt nhóm người là “chủng loài”, từ ngữ không thể thoát khỏi bóng ma phát xít; khi cố vấn an ninh quốc gia như Stephen Miller hễ thốt lên gì cũng nghe y hệt lời đanh thép của kẻ độc ác Irene Engel trong game; khi mạng xã hội chính phủ đăng tràn trề ký hiệu Nazi; thậm chí, Twitter thành đất thánh cho Nazi tha hồ ngeo giọng, AI gọi mình là “MechaHitler” như ông trùm cuối trong Wolfenstein 3D.

Những chi tiết rùng mình này liên tiếp xảy ra, chẳng khác nào nước Mỹ đang tự cuốn mình vào 14 dấu hiệu trong bài luận “Ur-Fascism” lừng danh của Umberto Eco. Nếu cuộc sống ngoài đời ngày càng giống Hitler, thì Wolfenstein buộc phải đuổi kịp.

Dù The New Colossus chẳng cứu thế giới nổi, Wolfenstein 3 cũng sẽ không làm được điều đó, nhưng chắc chắn sẽ thật thất vọng nếu nó chọn con đường nhẹ nhàng, né tránh không thấu đáo cái ác cùng hậu quả của nó như các đàn anh từng làm. Giữa lúc ít ỏi game AAA đậm chất cá tính, Wolfenstein cần tiếp tục chơi lớn, giữ vững sự táo bạo và rõ ràng của mình.

Chúng ta chưa rõ Wolfenstein 3 sẽ xoay quanh điều gì. Dù series luôn biết cách chơi với nhiều kiểu đề tài khác nhau, MachineGames từng cho phép game thủ đấm cả Brownshirt Hitler và Blackshirt Mussolini trong Indiana Jones and the Great Circle, đồng thời lướt nhẹ qua sự giam cầm độc tài và nỗi bất an đi kèm. Giám đốc nghệ thuật Axel Torvenius mới đây cũng thừa nhận đội ngũ vẫn hướng tới việc “liều lĩnh, mạnh dạn phá vỡ giới hạn, không biết sợ.”

Tuy còn nhiều dấu hỏi, nhưng một điều rõ ràng: Wolfenstein luôn đạt đỉnh cao khi nó thật sự “đấm thẳng mặt,” vậy nên phần mới cần phải ra đòn cực nặng, không chỉ cho chính mình mà còn cho cộng đồng người chơi đang chờ đợi một tiếng nói sắc sảo và đầy uy lực.